|
شناخت فضا،شناخت هستی
|

چند هفته پيش برجسته ترين چهره رياضيات و كيهان شناس معاصر سفري با گرانش صفر را تجربه كرد. يك بويينگ تغيير فرم يافته از پايگاه كندي عازم سفري كوتاه ولي خاطره انگيز براي استفان هاوكينگ شد. وي در اين سفر براي اولين بار پس از 40 سال توانست از روي صندلي چرخدار برخيزد و شناوري در شرايط بي وزني را تجربه كند. تجربه اي كه شايد بسياري از افراد سالم هم حاضر به انجام آن نباشند اما هاوكينگ گويا قصد دارد ثابت كند كه انسان قادر به انجام هر كاري است. هاوكينگ پس از اين سفر در گفتگويي دشوار با خبرنگاران كه با كمك رايانه متصل به صندلي چرخدارش صورت مي گرفت، گفت: " از اين تجربه بي نهايت راضيم و احساس مي كنم به دروازه هاي فضا نزديك مي شوم. من اين پرواز را براي آمادگي انجام سفر بعديم انجام دادم و قصد دارم سال 2009 به عنوان اولين معلول به سفري به مدار زمين بروم، پس فضا به من خوش آمد بگو كه من در آستانه سفر به سوي تو قرار دارم. " هاوكينگ فضا را آينده بشر توصيف كرد و از احساس خوب خود هنگام رهايي از بند گرانش سخن گفت اما او خود اميد جديدي است براي مردمي كه مبتلا به ناتوانايي هاي گوناگوني هستند يا در درياي مشكلات مي افتدند. هاوكينگ ثابت كرده است كه مي توان با اميد ، مرگ را هم به بازي گرفت. و هاوكينگ نمادي براي عصر جدید ماست.
منبع:SpaceScience.ir
|
با آنکه فاصله زیاد ، اختر شناسان را از اجسام مورد مطالعهشان جدا میسازد و با وجود دشواریهای این مسئله ، مطالعات نجومی اطلاعات معتبر و درستی را در مورد جهان فراهم میآورد. واضح است که تعیین اخترشناسی جدید کیهانی از تأیید اطلاعات گذشته آنها را فراتر میرود. روش جدید و مطالعه فضا در بسیاری از موارد بسیار موثرتر از روش قدیمی است و دانشمندان را قادر میسازد که اطلاعات کاملا جدیدی بدست آورند و نکات مهمی را درباره وقایع فضایی مشخص مینماید. همچنین پاسخگوی معماهایی میباشد که مدتهای مدید اخترشناسان را درگیر نموده است.
به عنوان مثال پیش از آنکه دستگاههای اکتشاف فضا به ماه فرستاده شوند، خواص صخرههای ماه بحث هیجان انگیزی را تشکیل میداد. بر اساس یکی از فرضیهها ، در اثر سقوط شهاب سنگ در خلال بیلیونها سال ، سطح ماه بصورت لایه ضخیمی از گرد و غبار بسیار ریز در آمده که میتوان آن را به داخل سفینهای که قصد فرود آمدن در ماه را دارد انتقال داد. پژوهشگران در توسعه فیزیک رادیویی گورگی به بررسی این فرضیه پرداختند.
|
مطالعات موسسه فیزیک رادیویی گورگی در مورد تابش گرمایی رادیویی که از ماه سرچشمه میگیرد، نشان داد که در آنجا لایه ضخیم گرد و غبار وجود ندارند، بلکه ماده سطح آن کاملا سخت میباشند و از نظر خواص مکانیکی به شن مرطوب شباهت دارد. در واقع سطح ماه مرطوب نیست بلکه فقط از نظر برخی از ویژگیها مانند شن مرطوب میباشد. این نتیجه گیری که بوسیله اخترشناسان زمین حاصل گردیده بوسیله دستگاههای اکتشافی بسیاری که به بررسی ماه پرداختهاند (لونوفودهای شوروی و فضاپیماهای آمریکایی) تأیید شده است.
اکنون به بررسی این مطلب میپردازیم که چرا مطالعات اختر شناسی و بویژه اخترشناسی رادیویی که در شرایط زمینی انجام میگیرد، موجب نتایجی میگردد که با شرایط واقعی سازگار میباشد. ابتدا به مطالعه اصولی میپردازیم که اخترشناسی رادیویی را از مطالعات نوری مجزا میسازد، مسئله مهم این است که اجسام فضایی از نظر مطالعه مناسب نیستند. بلکه تابش آنها (تابش الکترومغناطیسی ذرهای) باید مورد بررسی قرار گیرد، از آنجا که خواص این تابشها بستگی به خواص منابعشان دارد، آنها دارای اطلاعاتی در مورد اجسام فضایی و فرآیندهای مختلفی که در جهان روی میدهد میباشند.
بدین ترتیب تحقیقات اخترشناسی رادیویی ، شامل مطالعه و ثبت تشعشعات مختلفی که از فضا میآید و بررسی اطلاعات حمل شده بوسیله تشعشعات میباشد. این روشها اصولا به روشهایی که فیزیکدانان در آزمایشگاههای زمینی مورد استفاده قرار میدهند شباهت دارند و برخی از آنها در بررسیهای تجربی جامعی سودمند میباشد.
|
اگوست کامت (فیلسوف فرانسوی) حدود یک قرن پیش اظهار داشت که هیچگاه نمیتوان ترکیب شیمیایی ستارگان را تعیین نمود. ولی عدم صحت اظهار نظر کامت مانند بسیاری از پیشگوئیهای بدبینانه دیگر اثبات گردید. مشخص شد روش تجزیه طیف نور سفید که بوسیله فیزیک دانان گسترش یافته و در آزمایشگاهها بارها مورد بررسی قرار گرفته ، روش قابل اطمینان و موثری برای تعیین ترکیب شیمیایی اجسام دور دست می باشد.
مطالعات طیفی همچنین دانشمندان را قادر ساخت که دمای سطح ، حالت فیزیکی و خواص مغناطیسی و سرعت حرکت این اجسام را در فضا تعیین نمایند و بدین ترتیب به بسیاری از مسائل مهمی که مدتها مطرح بوده پاسخ داده شد.
اخترشناسی کیهانی نمیتواند بدون اخترشناسی زمینی که مکمل آنست کاری از پیش ببرد. مسائل بسیاری وجود دارند که حل آنها فقط بوسیله مطالعات نوری و رادیو اختر شناسی که بطور همزمان انجام میشود و بر مبنای مقایسه اطلاعات حاصل از روشهای مختلف ، صورت میپذیرد. این مسئله فقط موجب میگردد که ماهیت فیزیکی برخی از مطالعاتی که از داخل وسیله فضایی در حال چرخش صورت میگیرد روشن شود. بدون وسایل کافی در زمین پیشرفت هماهنگ بیشتری در اختر شناسی ممکن نیست.
منبع:
اینترنت
ماه و زمین بطور همزمان و حدود ۴.۵ میلیارد سال پیش شکل گرفتند. اینکه ماه دقیقا چگونه بوجود آمده هنوز معلوم نشده است. ممکن است همراه با زمین در اوایل شکل گیری منظومه شمسی شکل گرفته باشد، یا اینکه بعدها جذب میدان جاذبه شده و در مدار قرار گرفته است. نظریهای که بیش از سایر نظریهها پذیرفته شده این است که ماه از برخورد یک سیارک به اندازه مریخ به زمین بوجود آمده است. اثرات متقابل جاذبههای زمین و ماه بر همدیگر باعث افزایش مدت حرکت وضعی هر دو جسم شده است. بعنوان مثال ، زمانی مدت حرکت وضعی زمین (طول شبانه روز) فقط ۱۰ ساعت بود، اما این زمان به ۲۴ ساعت کنونی افزایش یافته است. اگر این روند همچنان ادامه پیدا کند، طول ماهها به ۴۷ روز خواهد رسید. اما مقیاس زمانی این روند بسیار طولانیتر از طول عمر خورشید بوده ، بنابر این منظومه شمسی عمر کافی برای رسیدن به آن زمان را نخواهد داشت. قطر خورشید ۴۰۰ برابر قطر ماه و فاصله آن از زمین نیز ۴۰۰ برابر فاصله ماه از زمین است. این اتفاق تصادفی باعث میشود تا هم ماه و هم خورشید به یک اندازه به نظر رسیده و در هنگام کسوف تمام سطح خورشید گرفته شود.
زمین با نیروی گرانش ماه را به سوی خود میکشد. اگر انسان ماه را که در حقیقت بی وقفه به دور سیاره ما میچرخد، از گردش باز میداشت، ماه فقط برای مدت کوتاهی ثابت میایستاد، آنگاه با سرعتی فزاینده به سمت زمین میشتافت و در نهایت با آن برخورد میکرد. البته این عمل میسر نیست. ماه از هماه زمانهای اولیه با سرعتی برابر ۳۶۵۹ کیلومتر در ساعت به دور زمین در حال گردش بوده است. در اثر این حرکت گردشی ، یک نیروی گریز از مرکز به سمت خارج ایجاد میشود، که درست به اندازه نیروی گرانش زمین که به سمت داخل کشش دارد، است. این دو نیروی مخالف ، اثر یکدیگر را بطور متقابل خنثی میکنند، به نحوی که ماه هموراه بر مدار خود باقی میماند.
بیش از ۳.۵ میلیارد سال پیش ، سطح ماه به شدت توسط شهاب سنگها بمباران شد و گودالهای زیادی در سطح آن بوجود آمدند. وسعت بعضی از این گودالها به ۳۰۰ کیلومتر (۱۸۵ مایل) میرسد که توسط دیوارههایی از کوههای سنگی که بر اثر برخورد شهاب سنگها بوجود آمده اند، محصور شده اند. بعضی از گودالها ، دیوارهای تراس دار یا حلقههای کوهستانی هم مرکز داشته و در اکثر آنها قلههایی نیز وجود دارند. گودالهایی که رگههای بزرگ و درخشان توف نام دارند، بسیار تماشایی هستند. تعدادی از گودالهای بزرگتر از گدازه آتشفشانی پر شده و دریاهایی در سطح ماه بوجود آوردهاند.
خورشید خود می درخشد، ماه را از این رو میبینیم که خورشید به آن میتابد. اگر آن روی ماه که به سوی ماست، بطور کامل مورد تابش خورشید قرار گیرد، ما ماه را بصورت قرص کامل و به عبارت دیگر در حالت بدر مشاهده میکنیم. اگر نور خورشید فقط قسمتی از آن روی ماه را که بسوی ماست در بر گیرد، ما ماه را بر حسب میزان تابش نور بصورت هلال باریک نوری ، نیم قرص و یا به صورت یک گلوله تقریبا گرد نورانی میبینیم. این پدیدههای نوری را فازها یا صورتهای مختلف ماه مینامند.
هنگامی که ماه در جهت تابش خورشید قرار گیرد، دیده نمیشود، زیرا در تابش شدید خورشید محو میگردد و علاوه بر این ، آن روی ماه که بسوی ماست مورد تابش واقع نمیگردد. این وضعیت را ماه نو مینامیم. اکنون ماه بر روی مدار خود به حرکت ادامه میدهد و پس از چند روز به طور محسوسی در سمت چپ و یا در شرق خورشید واقع میشود. در این وضعیت قسمت کوچکی از نیمه رو به زمین ماه ، تحت تابش نور خورشید قرار میگیرد. در این دوران ماه را در اوایل شب بصورت داس باریکی که البته روز به روز بر قطر هلال آن افزوده میشود، مشاهده میکنیم، زیرا در این وضع ماه بعد از خورشید غروب میکند.
تقریبا یک هفته پس از ماه نو ، از دید ناظر زمینی ، ماه دقیقا از پهلو مورد تابش نور خورشید واقع میشود. در این حالت انسان نیمی از ماه را تاریک و نیم دیگر را روشن مییابد؛ این وضعیت نیم ماه افزاینده یا ربع اول نامیده میشود. دوباره یک هفته بعد ، ماه از دید این ناظر ، دقیقا در مقابل خورشید قرار میگیرد. در این حالت ماه به صورت قرص کامل نورانی میشود ، که به آن بدر (یا در اصطلاح عامیانه ماه شب چهاردهم) میگویند.
از این حالت به بعد از قطر قسمت نورانی ماه کاسته میشود. تقریبا هفت روز پس از بدر ، دوباره نیم ماه دوم یا ربع آّخر حادث میشود. ماه در این حالت از دید ناظر زمینی اکنون در سمت راست یا در غرب خورشید قرار دارد و به عبارت دیگر قبل از طلوع خورشید در آسمان صبحگاهی پدیدار میشود، تا بالاخره دوباره به وضعیت ماه نو میرسد.
همیشه ۵۰ درصد سطح ماه در معرض نور خورشید قرار دارد. میزان ناحیه روشن ماه ، به موقعیت ماه نسبت به زمین و خورشید بستگی دارد. اندازه ناحیه قابل رویت ، از کاملا تاریک تا ماه کامل متغیر است. این دوره کامل هشت مرحله دارد که اهله ماه نامیده میشوند. چرخه اهله ماه ، هر ۵۳-۲۹روز کامل میشود.
از آنجا که ماه نزدیکترین جرم آسمانی به ماست، و از آنجا که تا به حال چندین بار فضانوردان امریکایی بر سطح آن فرود آمدهاند و در نواحی کوچکی از آن به کاوش پرداختهاند، اطلاعات زیادی درباره آن داریم. برنامههای امریکایی آپولو که در دههٔ ۱۹۶۰ بسیار موفقیت آمیز بودند، دیگر تکرار نشدند ؛ زیرا پر خطر و پر هزینه بودند. وقتی در قسمت فرماندهی آپولو ۱۳ انفجاری رخ داد و سفینه فقط توانست سریع به زمین باز گردد، هیچ کس در مخاطره آمیز بودن آن برنامهها شک نکرد.
در اساطیر میانرودان خدای ماه را ایزدبانو سین مینامند.
منبع:
دانشنامه ی آزاد ویکی پدیا
طبق نظریهی انفجار بزرگ، موج عظیمی از انفجار اولیهی عالم در گیتی پخش شده است. با توجه به قدرت اولیهی این موج و سن و وضعیت فعلی جهان، دانشمندان با محاسبات ریاضی پیش بینی کردند که موج حاصل از آن، بعد از این همه سال باید در طول موجهای خاصی از امواج رادیویی در حال انتشار باشد.
در همان ایام که این پیش بینی صورت گرفت، به صورت اتفاقی در یک ایستگاه رادیویی٬ نویزی روی باند رادیویی خاصی آشکار شد. نویزی مرموز که از همه جهت به یک اندازهی ثابت میآمد. با تطبیق این دو با هم مشخص شد که امواج حاصل از انفجار اولیه به راستی وجود دارند و نام آن را «امواج پس زمینه ی کیهانی» (CMB) نهادند. در واقع میتوان گفت که پس زمینهی کیهانی، تصویری از دوران کودکی کیهان به ما میدهد. تصویری از کودکی جهان در زمانی که تنها چند هزار سال سن دارد.
به تازگی دانشمندان دانشگاه مینه سوتا مقالهای در نشریهی «استروفیزیکال» (Astrophysical Journal) منتشر کردند و توضیح دادند که حبابی خالی از هر چیز را در کیهان کشف کردهاند. خالی از هر گونه ماده مانند کهکشان، سحابی، سیاهچاله و حتی خالی از مادهي تاریک.
در این بررسی که در آن از «آرایهی عظیم تلسکوپهای رادیویی» (VLA) استفاده شد، دانشمندان به اختلاف دمایی اندکی در محدودهی خاصی از پس زمینهی کیهانی برخوردند. VLA قادر است اختلاف دمایی در حدود یک میلیونیوم درجهی سانتیگراد را آشکار کند.
فاصله ی این حباب خالی از ما نزدیک به یک میلیارد سال نوری است. برخورد با چنین بخشهای «خالی» چندان دور از انتظار نبود، اما ابعاد این حباب خیلی بزرگ است. چنان عظیم که در هیچیک از شبیه سازیهای کامپیوتری٬ مشابه آن پیش بینی نمیشد و این باعث شگفتی همگان شده است.
این یافتهها در پروژه ی «بررسی تمام آسمان» با آرایه ی عظیم VLA در قالب طرح NVSS به دست آمده است. در این بررسی٬ دانشمندان به صورت اتفاقی به کم شدن معنادار تعداد کهکشانهای واقع در منطقهای از صورت فلکی «نهر» برخوردند.
با بررسی این ناحیه به وسیلهی ماهواره ی WMAP در سال ۲۰۰۴ در طول موج پس زمینهی کیهانی، این نتیجه به دست آمد که بخشی کم انرژی منطبق بر آنچه VLA یافته بود در آن منطقه قرار دارد. به این دلیل نام این منطقه را «لکه ی سرد» (WMAP cold spot) گذاشته اند.
به نظر میرسد عامل اختلاف سطح انرژی در پس زمینهی کیهانی در این منطقه٬ نبود ماده باشد.
فوتونهای پس زمینهی کیهانی میتوانند با قرار گرفتن در میدانهای گرانشی عظیم مجموعههایی مثل کهکشانها یا خوشههای کهکشانی، نیرو گرفته و با انرژی بیشتری به طی مسیر خود ادامه دهند. مانند آنچه در حرکت «قلاب سنگی»، فضاپیماها برای انرژی گرفتن و پرتاب به سوی مرزهای دور منظومهی خورشیدی از انرژی گرانشی سیارات بزرگ استفاده میکنند. پس آن بخشهایی از تابش پس زمینهی کیهانی که سطح انرژی بالاتری دارند، میتوانند نشان دهندهی مکانهایی با تراکم جرمی بالا باشند.
اما حالت دوم دقیقا معکوس حالت بالا است. انرژی تاریک نقش یک منبع گرانشی معکوس را بازی میکند و تاثیری عکس روی فوتونهای پس زمینهی کیهانی میگذارد. در نتیجه فوتونهایی که از بخشهای با توزیع عادی مواد میآیند، انرژی بیشتری دارند. به همین صورت فوتونهایی که از منطقهای خالی از ماده عبور میکنند مقدار زیادی از انرژی خود را از دست میدهند.
پس منطقهی شناسایی شده در این پروژه میتواند نشانگر بخشی خالی در کیهان باشد. منطقه ای که در آن ماده - نه مادهی شناخته شده و نه مادهی تاریک – وجود ندارد. حبابی خالی از همه چیز در عالم یا به قولی دیگر حفرهای خالی از هر چیز.
کمتر از یک دهه است ما از روند شتابدار گسترش عالم خبرداریم و همچنین مدت زمان کمی از کشف انرژی تاریک میگذرد. انرژی تاریک هنوز به درستی شناخته نشده و خواص و تاثیرات آن را نمی دانیم. بررسی چنین پدیدههایی میتواند به افزایش دانش و آگاهی ما در زمینهی انرژی تاریک و انبساط جهان و در نهایت شناخت بهتر جهان بیانجامد. پروژههای تحقیقاتی اینچنین دانش ما را نسبت به جهان افزایش میدهد.
منبع :
زحل دومين سياره بزرگ منظومه شمسی است . زحل هم مانند مشتری به جای سنگهای سخت از گاز تشکيل شده است و با توجه به اندازه اش، تند می چرخد . فقط تقريباً 10ساعت و 15 دقيقه طول می کشد که اين سياره يک بار به دور محور خود بچرخد . يکی از نتايج چنين چرخش سريعی، فرورفتگی در قطبهای آن است؛ درست مانند قطبهای هر سياره گازی ديگری که تند بچرخد. دومين نتيجه، وزش بادهای بسيار شديد در سطح آن است . در منطقه استوایی زحل،بادها در همان جهت چرخش سياره می وزند، در حالی که در مناطق نزديک قطبها، جهت وزش باد عکس جهت چرخش زحل است . جو زحل در فاصله بين اين دو کمربند، آشفته و به طوفانی خشن تبديل می شود و سرعت باد اغلب به 1800 کيلومتر در ساعت می رسد .
زحل سياره ای حلقه دار و صاحب اقمار است . اين حلقه ها از تعداد زِيادی قطعات کوچک يخ و سنگ تشکيل شده است . هرچند که اکنون هفت حلقه مختلف در اطراف زحل تشخيص داده شده است، اما در مورد منشأ اين حلقه ها هنوز نظر واحدی به دست نيامده است .
فضاآزماهای ويه جر نه تنها اطلاعات بيشتری درباره حلقه های زحل به دست آورده اند، بلکه قمرهای ديگری را نيز کشف کرده اند . تاکنون حداقل 21 قمر کشف شده است که کمتر از نصف آنها را می توان با تلسکوپ مشاهده کرد . برخی قمرهای تازه کشف شده بسيار کوچکند و بعضی فقط 30 کيلومتر قطر دارند . ساير قمرها بسيار بزرگند . مثلاً تايتان که دومين قمر بزرگ منظومه شمسی است، 5100 کيلومتر قطر دارد و فقط گانيمد، يعنی قمر غول پيکر مشتری از آن بزرگتر است.
منبع:
باشگاه الکترونیکی نجوم